TIP VE TARİH ÜZERİNE 88 KİTAP YAZMIŞ OLAN
SMYRNALI HEKİM HERMOGENES’İN MEZAR TAŞI
 
18. yüzyıl başlarında İzmir’in Halkapınar yöresinde bulunan ve sonra British Museum’a götürülen Grekçe bir mezar yazıtı, İ.S. 1. ya da 2. yüzyılda Smyrna’da yaşamış olan Hermogenes adındaki önemli bir hekim hakkında bilgiler vermektedir. Hermogenes için yapılmış olan mezar binasına monte edilmiş olması olası olan mermer bir plak üzerindeki Grekçe yazıtın başında iki dizelik bir şiir yer almaktadır. Ancak şiirin üçüncü dizesi bilmediğimiz bir nedenle silinmiştir. Şiirin altında, Hermogenes’in yazdığı eserlerin bir listesi yer almaktadır. Yazıtın çevirisi şöyledir:
«Kharidemos oğlu Hermogenes 77 yıl hep tıp üzerine yazdı
O kadar ki, yaşı, yazdığı kitapların sayısından daha azdı
[.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .]
Yazdığı eserler:
Hekimlikle ilgili 72 kitap,
Tarihle ilgili olan eserleri:
Smyrna Tarihi hakkında 2 kitap
Homeros’un Bilgeliği hakkında 1 kitap
Homeros’un Vatanı hakkında 1 kitap
Asya’daki Yerleşimler hakkında 2 kitap
Avrupa’daki Yerleşimler hakkında 4 kitap
Adalardaki Yerleşimler hakkında 1 (?) kitap
Asya Kentleri Arasındaki Mesafeler hakkında 1 kitap
Avrupa Kentleri Arasındaki Mesafeler hakkında 1 kitap
Savaş Taktikleri hakkında 2 kitap
Romalı ve Smyrnalıların Kronolojik Listesi».
Bu mezar yazıtı bulununcaya kadar elimizde Smyrnalı Hermogenes ve onun eserleri hakkında hiçbir bilgimiz yoktu. Bu yazıtın ortaya çıkması ile, büyük hekim Pergamonlu Galenus’un Basit İlaçların İçerikleri ve Özellikleri (De Simplicium medicamentorum temperamentis ac facultatibus, I.29adlı eserinde sözünü ettiği Hermogenes adındaki  hekimin Smyrnalı Hermogenes ile özdeş olma olasılığı ortaya çıkmıştır. Yine bu yazıtın bulunuşundan sonra, Roma imparatoru Nero dönemine (İ.S. 54-68) tarihlenen bir Smyrna sikkesi üzerinde kent yöneticisi olarak adı geçen Hermogenes adındaki kişinin de hekim Hermogenes olma olasılığı güçlenmiştir
Smyrnalı Hermogenes’in yazdığı tıp (iatrika) ya da tarih (historika) içerikli kitaplardan ne yazık ki hiçbiri günümüze ulaşamamışsa da, yukarıda çevirisini verdiğimiz Smyrna kökenli mezar yazıtı onun bilim tarihinde hak ettiği yeri almasını sağlamıştır.
 
KISA KAYNAKÇA:
B.V. Head, Catalogue of the Greek Coins of Ionia (BMC Ionia), 1964, s. 271, no. 289
G. Petzl, Die Inschriften von Smyrna I, 1982, no. 536.
R. Merkelbach und J. Stauber, Steinepigramme aus dem griechischen Osten, 1 (1998), s. 516, no.    05/01/26.
É. Samama, Les médecins dans le monde grec: Sources épigraphiques sur la naissance d'un corps médical, 2003, s. 318, no. 194.
C. Nissen, Prosopographie des médecins en Asie Mineure pendant l'Antiquité classique, 2006, s. 261, no. 159.